Europa, de Papieren Tijger

In de regel zal een krant altijd het meest exclusieve verhaal dat ze te pakken hebben gekregen een ereplaats geven op de voorpagina. Daar is een commercieel belang mee gemoeid, want een sterk verhaal kan de krantenkoper in de winkel doen besluiten jouw krant te kopen. Maar voor de journalisten zelf is het ook een erezaak om uit te kunnen pakken met een primeur. Bijzonder is dan de vaststelling dat kranten heel soms massaal op de voorpagina hetzelfde verhaal brengen, en ook nog eens met dezelfde foto. Dat was op 3 september 2015 het geval met de foto van een verdronken peuter op het strand van de Turkse badplaats Bodrum. Geen enkele krant had het beeld exclusief, meer nog, ze voelden intuïtief dat alle concurrenten, niet alleen nationaal maar wereldwijd, diezelfde foto’s zouden brengen. Op die manier vormen de nieuwsmedia pas een echte waakhond die uithaalt: “doe hier iets aan, Cameron (The Sun), Europa (De Standaard) of de hele wereld (Metro)”! Dit voorbeeld toont ook aan dat de nieuwsmedia echt wel eens uit hun rol van neutrale en objectieve toeschouwer mogen vallen en een duidelijk standpunt innemen om de verantwoordelijken tot de orde te roepen.

Vijftien jaar geleden deed ik voor mijn doctoraat (verschenen als ‘Framing asiel’ bij uitgeverij Acco) onderzoek naar hetzelfde onderwerp. Het is bijzonder schrijnend dat zoveel jaren later nagenoeg identieke verhalen op de voorpagina staan. Ik herinner me ook foto’s van verdronken vluchtelingen op de Spaanse zuidkust en een foto van een klein meisjes op sokjes en met traantjes in de ogen dat aanschoof om in Brussel asiel aan te vragen. Dezelfde asielzoekers waren plots, van de ene op de andere dag, onschuldige slachtoffers geworden, op de vlucht voor vervolging en geweld in het thuisland. Noodgedwongen klopten ze aan op de poort van Fort Europa. Jammer voor hen was deze ‘framing’ van korte duur. Ze viel samen met de kerstperiode van het jaar 2000. Twee weken later was het alweer over en veranderden diezelfde asielzoekers opnieuw in indringers, waarbij het voornaamste doel is ervoor te zorgen dat ze niet naar het westen komen.

Het dramatische beeld van Aylan Kurdi staat symbool voor de zuivere onschuld. Hem kan je niet verantwoordelijk stellen, om met een rubberen bootje de zee te willen oversteken. Of moeten we daarvoor kijken in de richting van de ouders, of van de gewetenloze mensensmokkelaars? Er zijn ook die ellendige IS en Assad. De krantencommentaren zijn overduidelijk: de oplossing ligt bij Europa. Jammer genoeg blijkt ook nu weer dat Europa slechts een papieren tijger is. De intern verdeelde lidstaten weten, hoe gastvrijer we zijn, hoe meer mensen asiel zullen aanvragen. Het begint en eindigt immers allemaal bij de westerse welvaart, de enorme kloof tussen rijk en arm. Een groot deel van de westerse welvaart is vergaard op de kap van de rest van de wereld, momenteel door een groot deel van de industriële productie naar daar te verhuizen, vroeger door die landen te koloniseren. Zolang dat evenwicht niet hersteld is, zullen mensen gebruikmaken van het recht om asiel aan te vragen.

Baldwin Van Gorp is onderzoeker en hoofddocent journalistiek aan de KU Leuven. Hij deed eerder al onderzoek naar de nieuwsverslaggeving over asielzoekers.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s