Middelbare scholieren nood aan smartphone-opvoeding

Heel wat 12-jarigen krijgen nieuwe media cadeau in de aanloop naar de middelbare school. Toch blijkt uit het Net Children go Mobile-onderzoek, dat deze 12-jarige gebruikers van smartphones vaak nog niet weten hoe ze push-berichten van apps moeten blokkeren of geo-locatiefuncties moeten deactiveren. Nochtans zijn dit belangrijke vaardigheden om veilig met een smartphone overweg te kunnen.

Dit is één van de conclusies van het Europese onderzoeksproject Net Children go Mobile. In zeven Europese landen (België, Denemarken, Ierland, Portugal, Roemenië, Spanje en het Verenigd Koninkrijk) werden per land een 500-tal kinderen tussen 9 en 16 jaar bevraagd via een face-to-face survey. In België werd de survey voorgelegd aan 236 Nederlandstalige kinderen en 275 Franstalige kinderen. Aan de jongeren werd eerst gevraagd om hun eigen vaardigheden met betrekking tot veilig internetgebruik te beoordelen. De actieve smartphone-gebruikers kregen nadien nog een aantal specifieke vragen over smartphonetoepassingen voorgelegd.

Algemene internetvaardigheden
Als ze de leeftijd van 15-16 jaar bereikt hebben, zijn de meeste Vlaamse jongeren wel in staat om pop-ups (59%) of spam te blokkeren (71%), privacy instellingen aan te passen (94%) of berichten van ongewenste contactpersonen te blokkeren (95%). Voor de 11-12 jarigen ziet het plaatje er heel anders uit. Toch zijn zij vaak al heel actief op het internet, en neemt de intensiteit van hun online activiteiten nog eens extra toe wanneer ze voor hun communiefeest, lentefeest of goed rapport een smartphone of tablet cadeau krijgen. Bij de Vlaamse 11-12-jarigen weet maar 33% hoe ze pop-ups kunnen blokkeren, 44% hoe spam te blokkeren, kan maar 49% zijn/haar privacy-instellingen aanpassen, en slaagt maar 66% erin om ongewenste contactpersonen te blokkeren. Vooral bij privacy-instellingen aanpassen valt het op dat jongeren in Vlaanderen een zeer sterke vooruitgang maken tussen 11 en 16 jaar. Ook al scoren de Nederlandstalige jongeren over de hele lijn beter dan het Belgische gemiddelde, de verschillen tussen de jongere en oudere leeftijdsgroepen springen in het oog.

Smartphone-vaardigheden
Binnen de groep van de smartphone-gebruikers zien we een gelijkaardig patroon voor de verschillende leeftijdsgroepen. Bij de Vlaamse 15-16-jarigen weet 78% hoe ze de geolocatie-functie van hun mobiel toestel kunnen deactiveren, kan 87% push-berichten blokkeren en 70% weet hoe ze commerciële pop-ups kunnen blokkeren. Bij de 11-12 jarige smartphonegebruikers gaat het maar om respectievelijk 57%, 66% en 20%. Nederlandstalige kinderen zijn over het algemeen meer vaardig met hun smartphone, al zijn de verschillen tussen Vlaamse jongeren en het Belgische gemiddelde iets minder uitgesproken voor smartphone-vaardigheden.

Prof. Leen d’Haenens (Instituut voor Mediastudies): “De verschillen in vaardigheden vallen voor een deel te verklaren omdat nog niet alle 11-12-jarigen toegang hebben tot bepaalde toepassingen. Zolang een kind nog geen Facebookprofiel heeft, is het voor hem of haar minder relevant om te weten hoe de privacy-instellingen aangepast moeten worden. Toch zien we dat binnen de groep van smartphonegebruikers de verschillen nog steeds erg opvallend zijn. Nochtans is het voor deze 11-12-jarige gebruikers erg belangrijk om deze handelingen te kunnen uitvoeren als ze zichzelf willen beschermen tegen online risico’s en vervelende ervaringen online”.

Overgang naar het middelbaar als kantelmoment
We stellen vast dat veel jongeren op het moment dat ze het toestel krijgen (nog) niet over voldoende vaardigheden beschikken om daarmee veilig en verantwoord online te gaan. Met de overstap naar het middelbaar onderwijs wordt de leefwereld van jongeren een stuk groter en neemt het belang van communicatie met online en offline vrienden sterk toe. Het is niet omdat een 12-jarige vlot lijkt te ‘swipen’ met een smartphone of tablet, of een topscore behaalt in Flappy Birds, dat hij of zij ook weet hoe vervelende push-berichten geblokkeerd kunnen worden, of hoe lastige contactpersonen verwijderd kunnen worden uit zijn of haar profiel.

Sofie Vandoninck (Instituut voor Mediastudies): “Het is belangrijk dat ouders beseffen wat ze hun kind precies in handen geven. Mits de jonge gebruikers over voldoende vaardigheden beschikken om er verantwoord mee om te gaan, zijn mobiele media een toegangspoort tot een enorme variëteit aan leuke en leerrijke ervaringen. Maar net zoals je je kind ook niet onvoorbereid in het verkeer stuurt, is het aangewezen om hen actief te begeleiden tijdens hun eerste mobiele internetervaringen.”

Een actieve begeleidingsstijl bestaat erin om bijvoorbeeld samen met je kind een profiel aan te maken, samen te kijken naar de gebruikers- en privacy instellingen, je kind te tonen hoe ongewenste (commerciële) berichten geblokkeerd kunnen worden, of je kind te laten zien hoe hij of zij ongewenste inhouden kan rapporteren of melden. Daarnaast is open communicatie cruciaal; toon interesse in de online leefwereld van je kind, en praat regelmatig over zijn/haar online ervaringen. Informeer ook naar de minder leuke aspecten en ga samen met je kind op zoek naar een oplossing als er zich een vervelende ervaring voor doet. Uiteraard staan niet alle adolescenten even open om hierover te praten met hun ouders. Uit het onderzoek blijkt echter dat ook oudere broers en zussen of andere familieleden regelmatig deze rol van raadgever en vertrouwenspersoon op zich nemen.

In België wordt het project fiancieel ondersteund door het Ministerie van Cultuur, Jeugd, Sport en Media. Voor het volledige rapport: http://www.netchildrengomobile.eu/reports/

Zie ook: http://nieuws.vtm.be/binnenland/106281-kinderen-steeds-vroeger-op-internet

Contact:
Professor Leen d’Haenens, Instituut voor Mediastudies, tel: 016/32 36 20, e-mail: leen.dhaenens@soc.kuleuven.be
Sofie Vandoninck, Instituut voor Mediastudies, tel: 016/ 32 31 68 of 0485/64 62 81, e-mail: sofie.vandoninck@soc.kuleuven.be

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s