Hoe gaan jongeren om met privacy op Facebook

blog

Met de opkomst van het internet en sociale netwerksites in het bijzonder, wordt online privacy een steeds prominenter topic. Privacy-instellingen van dergelijke sites zijn vaak een kluwen aan eindeloze teksten en betwistbare beloftes. Terwijl volwassenen over voldoende mediawijsheid beschikken om de persoonlijke/publieke online informatie in balans te houden, blijken jongeren vaker voor het roekeloze pad te kiezen. Een blik op hun perceptie tegenover online privacy en de bijhorende strategieën die ze in die context aanwenden, leert dat zij wel degelijk bewust zijn van de gevaren online, maar voor zichzelf echter geen problemen aankaarten.

Sociale netwerksites hebben in zeer korte tijd een vast plaatsje weten te veroveren in het leven van jongeren. Eten, slapen, schoolwerk en familie moeten plaats ruimen voor het opvolgen van de laatste statusupdates en het repliceren op recente foto’s. Sociale netwerksites zijn namelijk de uitgelezen tool om sociaal contact te onderhouden. Het bestendigen en versterken van bestaande vriendschappen zijn dan ook de belangrijkste functies van deze nieuwe media. In de vorm van reacties en likes bieden dergelijke kanalen ook een bijdrage in de identiteitsopbouw van adolescenten. Jongeren gaan op die manier op zoek naar identiteitsbevestiging en bouwen op basis van gedeelde interesses nieuwe vriendengroepen op.

Facebook

Met meer dan 800 miljoen gebruikers is Facebook momenteel de koploper in het sociaal medialandschap. De leeftijdsgrens van 13 jaar weerhoudt jonge kinderen niet om op jongere leeftijd een account aan te maken, maar deze zeer jonge gebruikers zouden door een gebrek aan bewustzijn vaak slordig omspringen met hun persoonlijke gegevens. Uit de masterproef van Margot Van Namen – Studente Communicatiewetenschappen (KU Leuven) blijkt dat jonge tieners (11-13 jaar) globaal genomen vooral informatie vrijgeven over hun persoonlijke identiteit, zoals hun naam en geboortedatum, maar ook stigmatiserende informatie waaronder hun muziekinteresses en favoriete series, wordt geregeld onthuld. Vanuit een buikgevoel denken ze na over wat ze online plaatsen. Een meerderheid onder hen ziet dan ook geen reden tot bezorgdheid over zijn of haar privacy. Ook de privacy van anderen wordt wel eens uit het oog verloren, bij het online plaatsen van een foto van vrienden of familie bijvoorbeeld. Volwassenen maken zich eveneens schuldig aan dit soort inter-persoonlijke privacy issues, wanneer zij bijvoorbeeld schattige babyfoto’s posten of wanneer scholen de foto’s van schoolreisjes openbaar op hun Facebookpagina delen. In dergelijke situaties hebben de kinderen zelf geen inspraak in de beslissing of het materiaal in kwestie al dan niet geschikt is ter verspreiding op het internet.

Online risico’s

Jongeren zijn wel degelijk op de hoogte van de risico’s die verbonden zijn aan online media. Ze hebben kennis van het fenomeen cyberpesten en enkelen onder hen kregen reeds te maken met online ruziemaken. Het is vrij opmerkelijk hoe deze jonge gebruikers hun eigen omgang met persoonlijke informatie op Facebook ongetwijfeld veilig achten, maar in de praktijk minimaal gebruik maken van de beveiligingsmogelijkheden die de sociale netwerksite aanreikt. De meest aangewende strategie is het instellen dat alleen vrienden en vrienden van vrienden hun profiel kunnen bekijken. Aangezien een doorsneetiener 300 vrienden heeft, resulteert deze optie al snel in honderdduizenden mensen die zich tot hun persoonlijke informatie kunnen wenden. Het classificeren van deze talrijke vriendschappen en de bijhorende toegangsmogelijkheden in lijsten is een vaak aanbevolen, maar zelden gebruikte tip. De vriendschapsverzoeken zelf worden daarentegen aan enkele grondige selectiecriteria, zoals het aantal gemeenschappelijke vrienden en interesses, onderworpen.

Privacy-aanpak van Facebook

Terwijl de mediagigant er vroeger niet voor terugdeinsde zonder toestemming persoonlijke informatie door te spelen aan adverteerders, komt hun aanvankelijk lakse privacy-aanpak de laatste jaren steeds meer onder vuur te liggen. Zowel onder druk van de gebruikers zelf als van overheidsinstanties, komt Facebook naar buiten met nieuwe initiatieven die de online veiligheid van jonge tieners prioritair moet maken. Een idee dat reeds twee jaar geleden op tafel lag, was om jongeren onder 13 jaar over een profiel te laten beschikken dat gekoppeld is aan hun ouders van wie de toestemming voor vriendschapsverzoeken en applicaties vereist is. Critici stellen echter dat Facebook dit voorstel in de eerste plaats lanceert om hun reputatie omtrent privacy van een opkikkertje te voorzien, maar in de praktijk weinig verandering teweeg zal brengen. Ook andere organisaties zoals Ketnet in samenwerking met Child Focus ondernamen actie. De nieuwe kindvriendelijke sociale netwerksite die hieruit voortkwam, leert kinderen en hun ouders hoe ze hun persoonlijke gegevens online kunnen beschermen. Het praten met de kinderen over hun internetgebruik wordt hierbij sterk beklemtoond.

ketprofiel

De rol van scholen

Ook de scholen kunnen een meer gewichtige bijdrage leveren in de mediawijsheid van jongeren. Met slechts 1 op de 10 leerlingen die rapporteren lessen gekregen te hebben over online veiligheid, hinken de ASO scholen op dit terrein beduidend achterop. Vermits reeds 39% van Belgische kinderen tussen 9 en 12 jaar een profiel heeft op een of andere sociale netwerksite, zouden eveneens lagere scholen gestimuleerd moeten worden om de groeiende veiligheidsproblematiek aan te halen. Voor middelbare-school leeftijd begrijpen jongeren namelijk onvoldoende in welke mate hun persoonlijke gegevens toegankelijk en (mis)bruikbaar zijn door anderen. Onder invloed van de eigen ervaringen stijgt het bewustzijn van deze risico’s vanaf 12 jaar wel aanzienlijk, met de nodige bijstellingen van hun oorspronkelijke privacy-instellingen tot gevolg.

De huidige inzichten creëren ruimte voor toekomstig onderzoek over hoe dit gebrek aan bewustwording en de daardoor veroorzaakte risico’s voor de eigen online veiligheid van jonge tieners concreet verholpen kan worden. Met het oog op de toenemende toegankelijkheid van sociale media via onder andere tablets en smartphones, dienen zowel ouders, scholen, de overheid en Facebook zelf zich in te zetten in het adviseren van jongeren over privacy-instellingen.

Meer info verkrijgbaar bij de promotor van dit onderzoek: dirk.degrooff@soc.kuleuven.be

 

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s