Wat doen jongeren om online risico’s te vermijden?

blog

Onderzoekers: Leen d’Haenens & Sofie Vandoninck

Kinderen kijken op een heel andere manier naar online risico’s dan volwassenen. Wat ouders of leerkrachten als risicovol bestempelen, draait niet noodzakelijk uit op een negatieve of vervelende ervaring voor de jongeren zelf. Als het gaat om het delen van seksueel getinte berichten of foto’s, zijn zowel jongens als meisjes van mening dat het aan de meisjes is om hun verantwoordelijkheid hierin op te nemen en ervoor te zorgen dat sexy foto’s niet verspreid geraken.

Dit zijn enkele conclusies van het kwalitatieve onderdeel van het EU Kids Online project, gecoördineerd door Masaryk University (Tsjechië) in samenwerking met het Instituut voor Mediastudies van KU Leuven.

Geen duidelijk onderscheid tussen positieve en negatieve ervaringen online

Problematische ervaringen online hangen erg nauw samen met domeinen waarin jongeren ‘in het echte leven’ ook in volle ontwikkeling zijn. Het gaat dan bijvoorbeeld over het verkennen van hun identiteit en seksualiteit, het opbouwen van vriendschapsrelaties en romantische relaties of het aftasten van morele en ethische kwesties. Terwijl ouders, leerkrachten of andere opvoeders het gevoel kunnen hebben dat sommige online activiteiten risicovol zijn, hebben jongeren daar vaak een heel ander idee over. Nochtans geven jongeren ook zelf spontaan aan dat incidenten met sexy foto’s heel pijnlijk en zelfs traumatisch kunnen zijn, bijvoorbeeld wanneer je kwetsende commentaren krijgt op de foto’s, of wanneer de foto’s publiek verspreid geraken.

Leen d’Haenens (Instituut voor Mediastudies) legt uit: “De grens tussen positieve en negatieve ervaringen online is erg dun. Alles hangt af van de context en de mate waarin de jongeren zich bewust zijn van mogelijke problemen die zich kunnen voordoen op het internet. Kinderen beoordelen een welbepaalde situatie op heel verschillende manieren. Sommige kinderen zijn extreem voorzichtig met hun persoonlijke informatie en zullen zelfs geen herkenbare foto online zetten. Anderen blijven geloven dat hen niets kan overkomen, ongeacht wat ze online hebben gezet over zichzelf.”

Getuigenis: “Er staan foto’s op mijn Facebook profiel, en dat profiel staat op openbaar. Ik zet daar toch niets verkeerd op, dus mij maakt dat niet veel uit.” (jongen, 15 jaar, België).

Meisjes moeten verantwoordelijkheid nemen om problemen met sexy foto’s te voorkomen

Jongeren gaan hun activiteiten op het internet of sociale media niet inperken om incidenten met seksueel getinte berichten of beelden te vermijden. Zij geven aan wel op voorhand na te denken om niet betrokken te raken bij dergelijke voorvallen of om ze te voorkomen.

Dit leidt tot maatregelen zoals verder scrollen en wegklikken, maar ook tot intenties om simpelweg geen sexy foto’s van zichzelf te (laten) maken, of halfnaakt voor de webcam te staan. Het valt daarbij op dat zowel jongens als meisjes van mening zijn dat het aan de meisjes is om hun verantwoordelijkheid hierin op te nemen, en ervoor te zorgen dat sexy foto’s niet verspreid geraken.

De meeste incidenten vinden plaats op sociale netwerksites

De zaken waar jongeren zich duidelijk het meest zorgen om maken zijn cyberpesten, misbruik van persoonlijke informatie, onbekenden die hen contacteren en ongewenste seksueel getinte beelden of berichten. De platformen waarop de jongeren het meest met deze risico’s geconfronteerd worden zijn in de helft van de gevallen sociale netwerksites, meestal Facebook.

Sofie Vandoninck (Instituut voor Mediastudies) ziet het zo: “Jongeren lijken zich wel bewust van de mogelijke risico’s die samen hangen met sociale netwerksites, maar dit wil nog niet zeggen dat ze ook echt acties ondernemen om zich hiertegen te wapenen. Sommige jongeren geven aan dat het hen weinig kan schelen. Toch zijn er aanwijzingen dat dié jongeren die actie ondernemen zich minder angstig en bezorgd voelen, al willen we dit nog verder onderzoeken.”

Meer informatie: http://www.lse.ac.uk/media@lse/research/EUKidsOnline/EU%20Kids%20III/Reports/Preventivemeasures.pdf

Het volledige rapport is te raadplegen op www.eukidsonline.net. Het bevat de resultaten van 57 groepsgesprekken en 113 interviews met in totaal 349 kinderen tussen 9 en 16 jaar in negen verschillende Europese landen.

Contact:

Informatie over het project en dataverzameling

  • Het EU Kids Online project streeft naar meer kennis over de ervaringen en praktijken van Europese kinderen en ouders betreffende gevaarlijk en veiliger internetgebruik en nieuwe online technologieën. Tegelijkertijd wil het project een veiligere online omgeving voor kinderen bevorderen. Het project wordt gefinancierd door het ‘EC Safer Internet’-Programma (SI-2010-TN-4201001).
  • Dit zijn de resultaten van de kwalitatieve onderzoeksfase (EU Kids Online III), waarbij 57 groepsgesprekken en 113 persoonlijke interviews werden afgenomen met kinderen tussen 9 en 16 jaar. In totaal namen er 349 kinderen en adolescenten uit negen verschillende Europese landen deel aan dit kwalitatieve gedeelte van het EU Kids Online project.
  • Deelnemende landen: België, Tsjechië, Griekenland, Italië, Malta, Portugal, Roemenië, Spanje, Verenigd Koninkrijk.
  • Een meer uitgebreid rapport over de resultaten van deze kwalitatieve onderzoeksfase zal verschijnen in april 2014. Eerdere rapporten over het EU Kids Online-project zijn beschikbaar op www.eukidsonline.net.
  • Safer Internet Day wordt jaarlijks georganiseerd door Insafe, met als doel een veilig en verantwoord gebruik van online technologieën en smartphones te promoten. De belangrijkste doelgroep zijn kinderen en jongeren over de hele wereld. Het thema van Safer Internet Day 2014 is: “Let’s create a better internet together.” Zie ook: www.saferinternetday.org.

2 responses to “Wat doen jongeren om online risico’s te vermijden?

  1. Reblogged this on X, Y of Einstein? and commented:
    Nog een reblog vandaag, maar deze is te relevant en te interessant op Safer Internet Day om niet te delen. Het volledige rapport is te raadplegen op http://www.eukidsonline.net. Het bevat de resultaten van 57 groepsgesprekken en 113 interviews met in totaal 349 kinderen tussen 9 en 16 jaar in negen verschillende Europese landen.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s